
વિદ્યાર્થીઓ માટે વર્ષના અંતમાં આવતા ડિસેમ્બર મહિનાના મહત્વપૂર્ણ દિવસો વિષે જાણવું જરૂરી છે. કારણ કે અહીંથી ઘણા બધા પ્રશ્નો પરીક્ષામાં આવતા હોય છે. ક્લાસ-2 અને 3 ની તમામ પરીક્ષામાં આ ટોપિક જોવા મળે છે.
સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષામાં ઉમેદવાર માટે 1-2 માર્ક્સ પણ ખુબ મહત્વના હોય છે. આવી સ્થિતિમાં Important Days ટોપિક ની તૈયારી ચોક્કસથી કરવી જોઈએ. જેમાં તૈયારીની સરળ રીત એ છે કે દિવસોને મહિના આધારિત યાદ રાખીયે.
ડિસેમ્બર મહિનાના મહત્વપૂર્ણ દિવસો 2026
દોસ્તો, ડિસેમ્બર મહિનો એટલે વર્ષનો અંતિમ પડાવ અને માનવ અધિકારો તેમજ પર્યાવરણ પ્રત્યેની જાગૃતિનો માસ. આ મહિનામાં આપણે ‘વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ’ થી લઈને ‘ખેડૂત દિવસ’ અને ‘સુશાસન દિવસ’ જેવા મહત્વના દિવસોની ઉજવણી કરીએ છીએ. ૨૦૨૬ના ડિસેમ્બર માસના મુખ્ય દિવસોનું વિગતવાર કોષ્ટક નીચે મુજબ છે.
| તારીખ | દિવસનું નામ | મુખ્ય હેતુ અને મહત્વ |
| ૧ ડિસેમ્બર | વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ | આ જીવલેણ બીમારી પ્રત્યે જાગૃતિ અને પીડિતોને ટેકો આપવા. |
| ૨ ડિસેમ્બર | રાષ્ટ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ દિવસ | ભોપાલ ગેસ ટ્રેજેડીની યાદમાં અને પ્રદૂષણ રોકવાના સંકલ્પ માટે. |
| ૩ ડિસેમ્બર | વિશ્વ વિકલાંગ દિવસ | દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના અધિકારો અને તેમના સશક્તિકરણ માટે. |
| ૪ ડિસેમ્બર | ભારતીય નૌસેના દિવસ | ૧૯૭૧ ના યુદ્ધમાં ભારતીય નૌકાદળના શૌર્યની યાદમાં. |
| ૭ ડિસેમ્બર | સશસ્ત્ર દળોનો ધ્વજ દિવસ | સૈનિકો અને શહીદોના પરિવારો માટે ભંડોળ એકત્ર કરવા. |
| ૧૦ ડિસેમ્બર | માનવ અધિકાર દિવસ | દરેક મનુષ્યના મૂળભૂત અધિકારોના રક્ષણ અને સન્માન માટે. |
| ૧૪ ડિસેમ્બર | રાષ્ટ્રીય ઉર્જા સંરક્ષણ દિવસ | ઉર્જાનો બચાવ અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ ઘટાડવા માટે. |
| ૧૬ ડિસેમ્બર | વિજય દિવસ | ૧૯૭૧ માં પાકિસ્તાન સામે ભારતના ઐતિહાસિક વિજયની યાદમાં. |
| ૨૨ ડિસેમ્બર | રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ | ગણિતશાસ્ત્રી શ્રીનિવાસ રામાનુજનની જન્મજયંતિ નિમિત્તે. |
| ૨૩ ડિસેમ્બર | કિસાન દિવસ (ખેડૂત દિવસ) | ચૌધરી ચરણ સિંહની જન્મજયંતિ અને અન્નદાતાનું સન્માન. |
| ૨૪ ડિસેમ્બર | રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક અધિકાર દિવસ | ગ્રાહકોને તેમના હકો અને છેતરપિંડીથી બચાવવા માટે. |
| ૨૫ ડિસેમ્બર | સુશાસન દિવસ (Good Governance Day) | અટલ બિહારી વાજપેયીની જયંતિ અને પારદર્શક વહીવટ માટે. |
પાછલા વર્ષના પ્રશ્નો (PYQ) તપાસતા જણાય છે કે ‘નૌસેના દિવસ’, ‘માનવ અધિકાર દિવસ’ અને ‘કિસાન દિવસ’ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે હોટ ટોપિક્સ છે.
ડિસેમ્બર 2026 ના મુખ્ય દિવસોની વિગતો
આ મહિનો આપણને શૌર્ય (નૌસેના દિવસ) અને વિજ્ઞાન (ગણિત દિવસ) બંનેનો સમન્વય શીખવે છે. વર્ષના અંતે આ દિવસોની યાદ તમારી જનરલ નોલેજની તૈયારીને મજબૂત બનાવશે. મિત્રો Important Days In December Information નીચે મુજબની છે.

| વિષય | મહત્વનું પાસું | મળતી પ્રેરણા |
| સુરક્ષા | ભારતીય નૌસેના દિવસ | દેશની જળસીમાઓનું રક્ષણ અને વીરતા. |
| અધિકારો | માનવ અધિકાર દિવસ | સમાનતા અને ન્યાયી સમાજની રચના. |
| કૃષિ | રાષ્ટ્રીય કિસાન દિવસ | ખેડૂતોની મહેનત અને કૃષિ ક્ષેત્રનું મહત્વ. |
| ગણિત | રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ | તર્કશક્તિ અને બૌદ્ધિક વિકાસ. |
| વહીવટ | સુશાસન દિવસ | જવાબદારીપૂર્વકનું શાસન અને લોકશાહી. |
ડિસેમ્બરની કડકડતી ઠંડીમાં જ્યારે પરીક્ષાઓ નજીક હોય, ત્યારે આ દિવસોનું રિવિઝન તમને સ્કોર વધારવામાં મદદરૂપ થશે. ૨૦૨૬ ના અંતમાં આ માહિતી ચોક્કસથી ઉપયોગી સાબિત થશે.
(1) ૪ ડિસેમ્બર: ભારતીય નૌસેના દિવસ (Indian Navy Day)
૧૯૭૧ ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન ‘ઓપરેશન ટ્રાઇડેન્ટ’ હેઠળ કરાચી બંદર પર કરેલા હુમલાની યાદમાં આ દિવસ ઉજવાય છે. ભારતીય નૌકાદળની તાકાત અને દરિયાઈ સરહદોના રક્ષકોને આ દિવસે સલામી આપવામાં આવે છે.
(2) ૧૦ ડિસેમ્બર: માનવ અધિકાર દિવસ (Human Rights Day)
૧૯૪૮ માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા માનવ અધિકારોની સાર્વત્રિક ઘોષણા કરવામાં આવી હતી. આ દિવસ જાતિ, રંગ, ધર્મ કે લિંગના ભેદભાવ વગર દરેકને સમાન હકો આપવા માટે જાગૃતિ ફેલાવે છે.
(3) ૨૨ ડિસેમ્બર: રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ (National Mathematics Day)
વિશ્વ વિખ્યાત ભારતીય ગણિતશાસ્ત્રી શ્રીનિવાસ રામાનુજન ના સન્માનમાં આ દિવસ ઉજવાય છે. તેમણે ગણિતમાં કોઈ પણ ઔપચારિક તાલીમ વગર અદ્ભુત પ્રદાન આપ્યું હતું, જે આજે પણ વૈજ્ઞાનિકો માટે સંશોધનનો વિષય છે.
(4) ૨૩ ડિસેમ્બર: કિસાન દિવસ (Kisan Diwas)
ભારતના પાંચમા વડાપ્રધાન ચૌધરી ચરણ સિંહ ના જન્મદિવસને ખેડૂત દિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે. તેમણે ખેડૂતોના ઉત્થાન માટે અનેક નીતિઓ અમલમાં મૂકી હતી. ભારત જેવા કૃષિપ્રધાન દેશ માટે આ દિવસનું મહત્વ ઘણું વધારે છે.
ડિસેમ્બર મહિનાના દિવસો: 20 Most Repeated PYQs
પરીક્ષાર્થી માટે ડિસેમ્બર મહિનાના મહત્વના દિવસો આધારિત સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં વારંવાર પૂછાતા ૨૦ મોસ્ટ રિપીટેડ PYQ’s (Previous Year Questions) ની યાદી નીચે મુજબ છે.
| ક્રમ | પ્રશ્ન | સાચો જવાબ |
| ૧ | ભારતમાં ‘ભારતીય નૌસેના દિવસ’ (Indian Navy Day) ક્યારે ઉજવાય છે? | ૪ ડિસેમ્બર |
| ૨ | ‘માનવ અધિકાર દિવસ’ (Human Rights Day) કઈ તારીખે મનાવવામાં આવે છે? | ૧૦ ડિસેમ્બર |
| ૩ | ભારતના કયા પૂર્વ વડાપ્રધાનના જન્મદિવસને ‘કિસાન દિવસ’ તરીકે ઉજવાય છે? | ચૌધરી ચરણ સિંહ |
| ૪ | ‘સુશાસન દિવસ’ (Good Governance Day) કોની સ્મૃતિમાં ઉજવવામાં આવે છે? | અટલ બિહારી વાજપેયી |
| ૫ | રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ કયા મહાન ગણિતશાસ્ત્રીની જન્મજયંતિ પર ઉજવાય છે? | શ્રીનિવાસ રામાનુજન |
| ૬ | ‘વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ’ ની ઉજવણી કઈ તારીખે કરવામાં આવે છે? | ૧ ડિસેમ્બર |
| ૭ | ૧૬ ડિસેમ્બરના રોજ કયો દિવસ મનાવવામાં આવે છે? | વિજય દિવસ |
| ૮ | ‘રાષ્ટ્રીય ઉર્જા સંરક્ષણ દિવસ’ (National Energy Conservation Day) ક્યારે ઉજવાય છે? | ૧૪ ડિસેમ્બર |
| ૯ | ૨ ડિસેમ્બરને કયા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે? | રાષ્ટ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ દિવસ |
| ૧૦ | ‘વિશ્વ વિકલાંગ દિવસ’ (World Disability Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે? | ૩ ડિસેમ્બર |
| ૧૧ | સશસ્ત્ર દળોનો ધ્વજ દિવસ (Armed Forces Flag Day) ક્યારે મનાવાય છે? | ૭ ડિસેમ્બર |
| ૧૨ | ‘રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક અધિકાર દિવસ’ કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે? | ૨૪ ડિસેમ્બર |
| ૧૩ | ૧૯૭૧ ના યુદ્ધમાં ભારતીય નૌસેનાએ કયું ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું? | ઓપરેશન ટ્રાઇડેન્ટ |
| ૧૪ | સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા માનવ અધિકારોની સાર્વત્રિક ઘોષણા કયા વર્ષમાં થઈ હતી? | ૧૯૪૮ |
| ૧૫ | ભારત સરકાર દ્વારા કયા વર્ષથી ‘સુશાસન દિવસ’ ઉજવવાની શરૂઆત થઈ? | ૨૦૧૪ |
| ૧૬ | શ્રીનિવાસ રામાનુજનનો જન્મ તમિલનાડુના કયા શહેરમાં થયો હતો? | ઈરોડ |
| ૧૭ | ‘ભોપાલ ગેસ ટ્રેજેડી’ કયા વર્ષમાં બની હતી? | ૧૯૮૪ |
| ૧૮ | યુનિસેફ (UNICEF) દિવસ કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે? | ૧૧ ડિસેમ્બર |
| ૧૯ | આંતરરાષ્ટ્રીય પર્વત દિવસ (International Mountain Day) ક્યારે ઉજવાય છે? | ૧૧ ડિસેમ્બર |
| ૨૦ | ગોવા મુક્તિ દિવસ (Goa Liberation Day) કઈ તારીખે મનાવવામાં આવે છે? | ૧૯ ડિસેમ્બર |
તૈયારી માટેની વિશેષ ટિપ્સ
- કન્ફ્યુઝન પોઈન્ટ: યાદ રાખજો કે ૧૫ માર્ચ એ ‘વિશ્વ’ ગ્રાહક અધિકાર દિવસ છે, જ્યારે ૨૪ ડિસેમ્બર એ ‘રાષ્ટ્રીય’ ગ્રાહક અધિકાર દિવસ છે.
- મહત્વના વર્ષો: ૨૦૨૬માં અટલ બિહારી વાજપેયી અને શ્રીનિવાસ રામાનુજનના પ્રદાન પર આધારિત પ્રશ્નો પૂછાવાની શક્યતા વધુ છે.
- ડિસેમ્બરની વિશેષતા: આ મહિનો શહીદોના સન્માન (વિજય દિવસ) અને સામાન્ય નાગરિકના અધિકારો (માનવ અધિકાર દિવસ) બંને માટે ખૂબ જ મહત્વનો છે.
આ પ્રશ્નો તમારી આવનારી GSSSB, GPSC અથવા અન્ય કોઈપણ સરકારી ભરતી માટે અત્યંત ઉપયોગી થશે. યાદ રાખો જે પણ ભરતી પરીક્ષામાં Important Days ટોપીકનું મહત્વ છે, તેના માટે આ માહિતી કામની છે.
૧ ડિસેમ્બર: વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ (World AIDS Day)
૧ ડિસેમ્બર એ વિશ્વભરમાં ‘વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય HIV (Human Immunodeficiency Virus) ના ચેપથી ફેલાતી એઇડ્સની બીમારી વિશે લોકોને શિક્ષિત કરવાનો અને આ બીમારીમાં જીવ ગુમાવનાર લોકોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાનો છે.
| વિગત | માહિતી |
| પ્રથમ ઉજવણી | ૧૯૮૮ માં (વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન – WHO દ્વારા) |
| મુખ્ય પ્રતીક | લાલ રિબન (Red Ribbon) |
| ઉદ્દેશ્ય | HIV/AIDS સામે જાગૃતિ લાવવી અને ભેદભાવ દૂર કરવો |
| સંસ્થા | UNAIDS અને WHO દ્વારા સંચાલન |
- પ્રતીકનું મહત્વ: લાલ રિબન એ HIV પોઝિટિવ લોકો સાથેની એકતા અને તેમના સમર્થનનું વૈશ્વિક પ્રતીક છે.
- જાણવા જેવું: એઇડ્સ એ HIV વાયરસથી થતી બીમારી છે, જે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને નબળી પાડે છે.
1 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ‘વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ’ (World AIDS Day) કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૧૦ ડિસેમ્બર
B) ૧ ડિસેમ્બર
C) ૪ ફેબ્રુઆરી
D) ૨૪ માર્ચ
✅ B) ૧ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. નીચેનામાંથી કયું પ્રતીક HIV/AIDS જાગૃતિ સાથે જોડાયેલું છે?
A) સફેદ રિબન
B) પીળી રિબન
C) લાલ રિબન
D) લીલી રિબન
✅ C) લાલ રિબન
પ્રશ્ન ૩. એઇડ્સ (AIDS) નું પૂરું નામ શું છે?
A) Acquired Immuno Deficiency Syndrome
B) Active Immune Disease System
C) Advanced Immuno Deficiency Society
D) Auto Immune Deficiency Syndrome
✅ A) Acquired Immuno Deficiency Syndrome
પ્રશ્ન ૪. ‘વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ’ ઉજવવાની શરૂઆત કયા વર્ષથી કરવામાં આવી હતી?
A) ૧૯૮૦
B) ૧૯૮૫
C) ૧૯૮૮
D) ૧૯૯૫
✅ C) ૧૯૮૮
પ્રશ્ન ૫. HIV વાયરસની તપાસ માટે સામાન્ય રીતે કયો ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે?
A) બાયોપ્સી
B) એલિસા (ELISA Test)
C) એમ.આર.આઈ.
D) ઈ.સી.જી.
✅ B) એલિસા (ELISA Test)
૨ ડિસેમ્બર: રાષ્ટ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ દિવસ (Pollution Control Day)
ભારતમાં દર વર્ષે ૨ ડિસેમ્બરના રોજ ‘રાષ્ટ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ દિવસ’ મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસ ૧૯૮૪ની ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટનામાં જીવ ગુમાવનારા લોકોની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ પ્રદૂષણ અટકાવવા માટેના કાયદાઓ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવાનો અને ઔદ્યોગિક આપત્તિઓને રોકવાનો છે.
૨ ડિસેમ્બરનો દિવસ પર્યાવરણની સુરક્ષા અને ઔદ્યોગિક દુર્ઘટનાઓથી શીખ મેળવવા માટે અત્યંત મહત્વનો છે. તેની વિગતો અને પ્રશ્નોત્તરી નીચે મુજબ છે.
| વિગત | માહિતી |
| યાદમાં | ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના (૧૯૮૪) ના પીડિતો |
| મુખ્ય ગેસ | મિથાઇલ આઇસોસાયનેટ (MIC) |
| ઉદ્દેશ્ય | પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને પર્યાવરણ સુરક્ષા |
| નિયમનકારી સંસ્થા | સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) |
- ઇતિહાસ: ૨ અને ૩ ડિસેમ્બર, ૧૯૮૪ની મધ્યરાત્રિએ યુનિયન કાર્બાઇડ ઇન્ડિયા લિમિટેડના પ્લાન્ટમાંથી ઝેરી ગેસ ગળતર થયું હતું, જે વિશ્વની સૌથી મોટી ઔદ્યોગિક દુર્ઘટના ગણાય છે.
- મહત્વ: આ દિવસ આપણને હવા, પાણી અને જમીનના પ્રદૂષણને ઘટાડવા તેમજ પર્યાવરણને ટકાઉ રાખવાની પ્રેરણા આપે છે.
2 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ દિવસ’ ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૫ જૂન
B) ૨ ડિસેમ્બર
C) ૧૬ સપ્ટેમ્બર
D) ૨૨ એપ્રિલ
✅ B) ૨ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. ૧૯૮૪ની ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટનામાં કયા ઝેરી ગેસનું ગળતર થયું હતું?
A) કાર્બન મોનોક્સાઇડ
B) મિથાઇલ આઇસોસાયનેટ (MIC)
C) નાઇટ્રસ ઓક્સાઇડ
D) સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ
✅ B) મિથાઇલ આઇસોસાયનેટ (MIC)
પ્રશ્ન ૩. ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના સમયે કઈ કંપનીના પ્લાન્ટમાંથી ગેસ ગળતર થયું હતું?
A) ટાટા સ્ટીલ
B) યુનિયન કાર્બાઇડ
C) રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ
D) ઓએનજીસી (ONGC)
✅ B) યુનિયન કાર્બાઇડ
પ્રશ્ન ૪. ભારતમાં પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટેની સર્વોચ્ચ સંસ્થા ‘CPCB’ નું પૂરું નામ શું છે?
A) Central People Control Board
B) Central Pollution Control Board
C) Core Pollution Control Body
D) Chemical Pollution Control Board
✅ B) Central Pollution Control Board
પ્રશ્ન ૫. ૨ ડિસેમ્બરના રોજ બીજો કયો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ પણ ઉજવવામાં આવે છે?
A) વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ
B) વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ
C) આંતરરાષ્ટ્રીય ગુલામી નાબૂદી દિવસ (International Day for the Abolition of Slavery)
D) વિશ્વ સાક્ષરતા દિવસ
✅ C) આંતરરાષ્ટ્રીય ગુલામી નાબૂદી દિવસ
૩ ડિસેમ્બર: વિશ્વ વિકલાંગ દિવસ (World Day of Persons with Disabilities)
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા દર વર્ષે ૩ ડિસેમ્બરના રોજ ‘વિશ્વ વિકલાંગ દિવસ’ અથવા ‘આંતરરાષ્ટ્રીય દિવ્યાંગ દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓના પ્રશ્નોને સમજવા, તેમના સ્વાભિમાન અને કલ્યાણ માટે ટેકો પૂરો પાડવાનો છે.
| વિગત | માહિતી |
| શરૂઆત | ૧૯૯૨ માં (સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા) |
| ઉદ્દેશ્ય | દિવ્યાંગોના અધિકારોનું રક્ષણ અને સામાજિક સમાવેશ |
| નવું નામ (ભારત) | ‘વિકલાંગ’ ને બદલે ‘દિવ્યાંગ’ શબ્દનો પ્રયોગ (૨૦૧૬ થી) |
| મહત્વ | દરેક ક્ષેત્રમાં (રાજકીય, સામાજિક, આર્થિક) દિવ્યાંગોની સમાન ભાગીદારી |
- ખાસ જોગવાઈ: ભારત સરકારે ૨૦૧૬ માં ‘દિવ્યાંગજન અધિકાર અધિનિયમ’ પસાર કર્યો હતો, જેમાં વિકલાંગતાના પ્રકારો ૭ થી વધારીને ૨૧ કરવામાં આવ્યા છે.
- સુગમ્ય ભારત અભિયાન: દિવ્યાંગો માટે જાહેર સ્થળો અને પરિવહનને અનુકૂળ બનાવવાનું આ ભારત સરકારનું એક મહત્વનું અભિયાન છે.
3 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ‘વિશ્વ વિકલાંગ દિવસ’ (World Disability Day) કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૧૦ ડિસેમ્બર
B) ૩ ડિસેમ્બર
C) ૧૫ માર્ચ
D) ૨૪ ઓક્ટોબર
✅ B) ૩ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા કયા વર્ષથી આ દિવસ ઉજવવાની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી?
A) ૧૯૮૦
B) ૧૯૯૦
C) ૧૯૯૨
D) ૧૯૯૫
✅ C) ૧૯૯૨
પ્રશ્ન ૩. ભારત સરકારે ‘દિવ્યાંગજન અધિકાર અધિનિયમ’ કયા વર્ષમાં પસાર કર્યો હતો?
A) ૨૦૧૦
B) ૨૦૧૪
C) ૨૦૧૬
D) ૨૦૧૮
✅ C) ૨૦૧૬
પ્રશ્ન ૪. ભારતમાં ‘વિકલાંગ’ વ્યક્તિઓ માટે ‘દિવ્યાંગ’ શબ્દ વાપરવાનું સૂચન કોણે કર્યું હતું?
A) ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ
B) નરેન્દ્ર મોદી
C) પ્રણબ મુખર્જી
D) અમિતાભ બચ્ચન
✅ B) નરેન્દ્ર મોદી
પ્રશ્ન ૫. ‘સુગમ્ય ભારત અભિયાન’ (Accessible India Campaign) કોના માટે શરૂ કરવામાં આવ્યું છે?
A) ખેડૂતો માટે
B) મહિલાઓ માટે
C) દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ માટે
D) વિદ્યાર્થીઓ માટે
✅ C) દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓ માટે
વર્ષ ૨૦૨૬ માં આ દિવસે દિવ્યાંગોને રોજગારીમાં સમાન તક અને નવી ટેકનોલોજી દ્વારા તેમના જીવનને સરળ બનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે.
૪ ડિસેમ્બર: ભારતીય નૌસેના દિવસ (Indian Navy Day)
દર વર્ષે ૪ ડિસેમ્બરના રોજ ‘ભારતીય નૌસેના દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ૧૯૭૧ ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય નૌકાદળ દ્વારા કરવામાં આવેલા ‘ઓપરેશન ટ્રાઇડેન્ટ’ (Operation Trident) ની યાદમાં ઉજવાય છે, જેમાં ભારતે પાકિસ્તાનના કરાચી બંદર પર હુમલો કરી વિજય મેળવ્યો હતો.
| વિગત | માહિતી |
| મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય | નૌકાદળના શૌર્યને યાદ કરવું અને શહીદોને શ્રદ્ધાંજલિ આપવી |
| ઐતિહાસિક ઘટના | ૧૯૭૧ ના યુદ્ધમાં ‘ઓપરેશન ટ્રાઇડેન્ટ’ ની સફળતા |
| નૌકાદળના પિતા | છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ (ભારતીય નૌકાદળના જનક) |
| સર્વોચ્ચ વડા | ભારતના રાષ્ટ્રપતિ (ત્રણેય પાંખના સર્વોચ્ચ સેનાપતિ) |
- આદર્શ વાક્ય (Motto): “શં નો વરુણઃ” (શં નો વરુણઃ – અર્થાત્ જળના દેવતા વરુણ અમારા માટે મંગલકારી બને).
- વર્ષ ૨૦૨૬ ની વિશેષતા: આ વર્ષે પણ ભારતીય નૌકાદળ તેની અત્યાધુનિક મિસાઈલ ટેકનોલોજી અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ અંતર્ગત બનેલા સ્વદેશી જહાજોનું પ્રદર્શન કરશે.
4 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘નૌસેના દિવસ’ (Navy Day) કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૮ ઓક્ટોબર
B) ૧૫ જાન્યુઆરી
C) ૪ ડિસેમ્બર
D) ૨૬ જાન્યુઆરી
✅ C) ૪ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. ૧૯૭૧ ના યુદ્ધમાં ભારતીય નૌકાદળે કયું પ્રખ્યાત ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું?
A) ઓપરેશન વિજય
B) ઓપરેશન ટ્રાઇડેન્ટ
C) ઓપરેશન શક્તિ
D) ઓપરેશન મેઘદૂત
✅ B) ઓપરેશન ટ્રાઇડેન્ટ
પ્રશ્ન ૩. ‘ભારતીય નૌકાદળના જનક’ (Father of Indian Navy) તરીકે કોણ ઓળખાય છે?
A) મહારાણા પ્રતાપ
B) છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ
C) કાનહોજી આંગ્રે
D) સમુદ્રગુપ્ત
✅ B) છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ
પ્રશ્ન ૪. ભારતીય નૌકાદળનું આદર્શ વાક્ય (Motto) શું છે?
A) નભઃ સ્પૃશં દીપ્તમ્
B) સેવા પરમો ધર્મઃ
C) શં નો વરુણઃ
D) સત્યમેવ જયતે
✅ C) શં નો વરુણઃ
પ્રશ્ન ૫. ભારતીય નૌકાદળના વડાને કયા હોદ્દાથી ઓળખવામાં આવે છે?
A) જનરલ
B) એર ચીફ માર્શલ
C) એડમિરલ
D) કમાન્ડર
✅ C) એડમિરલ
૭ ડિસેમ્બર: સશસ્ત્ર દળોનો ધ્વજ દિવસ (Armed Forces Flag Day)
ભારતમાં ૧૯૪૯ થી દર વર્ષે ૭ ડિસેમ્બરને ‘સશસ્ત્ર દળોના ધ્વજ દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય હેતુ ભારતીય સેનાના જવાનો અને શહીદોના પરિવારોના કલ્યાણ માટે નાગરિકો પાસેથી સ્વૈચ્છિક ફાળો એકત્ર કરવાનો અને સૈનિકોના બલિદાનને સન્માન આપવાનો છે.
| વિગત | માહિતી |
| શરૂઆત | ૭ ડિસેમ્બર, ૧૯૪૯ |
| ઉદ્દેશ્ય | સૈનિકોના કલ્યાણ માટે ફંડ એકત્ર કરવું અને આદર વ્યક્ત કરવો |
| પ્રતીક | લાલ, ઘેરો વાદળી અને હળવો વાદળી રંગનો ધ્વજ (ત્રણેય પાંખનું પ્રતીક) |
| લાભાર્થી | શહીદોના પરિવારો, યુદ્ધમાં ઘાયલ સૈનિકો અને નિવૃત્ત સૈનિકો |
- ત્રણ રંગોનું મહત્વ: ધ્વજમાં રહેલા ત્રણ રંગો આપણી સેનાની ત્રણેય પાંખોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે: લાલ (ભૂમિસેના), ઘેરો વાદળી (નૌસેના) અને હળવો વાદળી (વાયુસેના).
- નાગરિકોની ભૂમિકા: આ દિવસે લોકો નાના ધ્વજ ખરીદીને આર્મ્ડ ફોર્સિસ ફ્લેગ ડે ફંડ (AFFDF) માં ફાળો આપે છે, જેનો ઉપયોગ સૈનિકોના પુનઃવસન માટે થાય છે.
7 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘સશસ્ત્ર દળોનો ધ્વજ દિવસ’ (Armed Forces Flag Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૧૫ જાન્યુઆરી
B) ૨૬ જાન્યુઆરી
C) ૭ ડિસેમ્બર
D) ૨ ઓક્ટોબર
✅ C) ૭ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. સશસ્ત્ર દળોનો ધ્વજ દિવસ ઉજવવાની શરૂઆત કયા વર્ષથી થઈ હતી?
A) ૧૯૪૭
B) ૧૯૪૯
C) ૧૯૫૦
D) ૧૯૬૨
✅ B) ૧૯૪૯
પ્રશ્ન ૩. ધ્વજ દિવસ પર એકત્રિત કરવામાં આવેલા ફાળાનો ઉપયોગ કોના કલ્યાણ માટે થાય છે?
A) ખેડૂતો માટે
B) રમતવીરો માટે
C) સૈનિકો અને તેમના પરિવારો માટે
D) સરકારી કર્મચારીઓ માટે
✅ C) સૈનિકો અને તેમના પરિવારો માટે
પ્રશ્ન ૪. ધ્વજ દિવસના પ્રતીક રૂપી ધ્વજમાં કેટલા રંગો હોય છે જે સેનાની પાંખો દર્શાવે છે?
A) બે
B) ત્રણ
C) ચાર
D) એક
✅ B) ત્રણ
પ્રશ્ન ૫. ‘સશસ્ત્ર દળોનો ધ્વજ દિવસ’ કયા મંત્રાલય હેઠળ ઉજવવામાં આવે છે?
A) ગૃહ મંત્રાલય
B) સંરક્ષણ મંત્રાલય (Ministry of Defence)
C) વિદેશ મંત્રાલય
D) શિક્ષણ મંત્રાલય
✅ B) સંરક્ષણ મંત્રાલય
૧૦ ડિસેમ્બર: માનવ અધિકાર દિવસ (Human Rights Day)
દર વર્ષે ૧૦ ડિસેમ્બરના રોજ સમગ્ર વિશ્વમાં ‘માનવ અધિકાર દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. ૧૦ ડિસેમ્બર, ૧૯૪૮ ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સામાન્ય સભા દ્વારા ‘માનવ અધિકારોની સાર્વત્રિક ઘોષણા’ (Universal Declaration of Human Rights – UDHR) ને સ્વીકારવામાં આવી હતી, જેની યાદમાં આ દિવસની ઉજવણી થાય છે.
| વિગત | માહિતી |
| સ્વીકાર તારીખ | ૧૦ ડિસેમ્બર, ૧૯૪૮ |
| સંસ્થા | સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (United Nations) |
| ઉદ્દેશ્ય | જાતિ, ધર્મ, લિંગ કે ભાષાના ભેદભાવ વગર દરેક માનવીના અધિકારોનું રક્ષણ |
| દસ્તાવેજ | UDHR (જે વિશ્વમાં સૌથી વધુ ભાષાઓમાં અનુવાદિત દસ્તાવેજ છે) |
- ભારતમાં અમલ: ભારતમાં માનવ અધિકારોના રક્ષણ માટે ૧૨ ઓક્ટોબર, ૧૯૯૩ ના રોજ ‘રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગ’ (NHRC) ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
- મહત્વ: આ દિવસ આપણને સમાનતા, ન્યાય અને માનવીય ગૌરવ સાથે જીવવાનો સંદેશ આપે છે.
10 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ‘વિશ્વ માનવ અધિકાર દિવસ’ (Human Rights Day) કઈ તારીખે ઉજવાય છે?
A) ૧ ડિસેમ્બર
B) ૧૦ ડિસેમ્બર
C) ૨૪ ઓક્ટોબર
D) ૫ જૂન
✅ B) ૧૦ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા ‘માનવ અધિકારોની સાર્વત્રિક ઘોષણા’ (UDHR) કયા વર્ષમાં કરવામાં આવી હતી?
A) ૧૯૪૫
B) ૧૯૪૭
C) ૧૯૪૮
D) ૧૯૫૦
✅ C) ૧૯૪૮
પ્રશ્ન ૩. ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગ’ (NHRC) ની સ્થાપના કયા વર્ષમાં થઈ હતી?
A) ૧૯૯૦
B) ૧૯૯૩
C) ૧૯૯૫
D) ૨૦૦૦
✅ B) ૧૯૯૩
પ્રશ્ન ૪. માનવ અધિકારોની સાર્વત્રિક ઘોષણા (UDHR) માં કુલ કેટલી કલમો (Articles) છે?
A) ૨૦
B) ૨૫
C) ૩૦
D) ૫૦
✅ C) ૩૦
પ્રશ્ન ૫. ‘માનવ અધિકાર દિવસ ૨૦૨૬’ (અંદાજિત) ની થીમ કોના પર કેન્દ્રિત હોઈ શકે છે?
A) પર્યાવરણ સુરક્ષા
B) બધા માટે સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને ન્યાય
C) ડિજિટલ સાક્ષરતા
D) વિશ્વ શાંતિ
✅ B) બધા માટે સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને ન્યાય
૧૪ ડિસેમ્બર: રાષ્ટ્રીય ઉર્જા સંરક્ષણ દિવસ (Energy Conservation Day)
ભારતમાં દર વર્ષે ૧૪ ડિસેમ્બરના રોજ ‘રાષ્ટ્રીય ઉર્જા સંરક્ષણ દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસની ઉજવણી ‘બ્યુરો ઓફ એનર્જી એફિશિયન્સી’ (BEE) દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ લોકોને ઉર્જાના બિનજરૂરી વપરાશને ઘટાડવા અને ઉર્જા કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે જાગૃત કરવાનો છે.
| વિગત | માહિતી |
| ઉજવણી કોણ કરે છે? | બ્યુરો ઓફ એનર્જી એફિશિયન્સી (BEE) |
| શરૂઆત | ૨૦૦૧ થી |
| મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય | ઉર્જાનો બચાવ કરવો અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ ઘટાડવું |
| મંત્રાલય | કેન્દ્રીય ઉર્જા મંત્રાલય (Ministry of Power) |
- ઉર્જા સંરક્ષણ એટલે શું? ઉર્જાના સ્ત્રોતોનો કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ કરવો જેથી ભવિષ્યની પેઢી માટે સંસાધનો બચી શકે.
- ગ્લોબલ વોર્મિંગ: ઉર્જાના વધુ પડતા વપરાશથી વાતાવરણમાં કાર્બન ઉત્સર્જન વધે છે, જેને ઘટાડવા માટે ઉર્જા બચત અનિવાર્ય છે.
14 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય ઉર્જા સંરક્ષણ દિવસ’ કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૫ જૂન
B) ૧૪ ડિસેમ્બર
C) ૧૬ સપ્ટેમ્બર
D) ૩૧ ઓક્ટોબર
✅ B) ૧૪ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. ‘બ્યુરો ઓફ એનર્જી એફિશિયન્સી’ (BEE) કયા મંત્રાલય હેઠળ કાર્ય કરે છે?
A) પર્યાવરણ મંત્રાલય
B) કૃષિ મંત્રાલય
C) ઉર્જા મંત્રાલય (Ministry of Power)
D) રેલ્વે મંત્રાલય
✅ C) ઉર્જા મંત્રાલય
પ્રશ્ન ૩. ‘ઉર્જા સંરક્ષણ અધિનિયમ’ (Energy Conservation Act) ભારતમાં કયા વર્ષમાં પસાર થયો હતો?
A) ૨૦૦૦
B) ૨૦૦૧
C) ૨૦૦૫
D) ૨૦૧૦
✅ B) ૨૦૦૧
પ્રશ્ન ૪. કઈ સંસ્થા દ્વારા દર વર્ષે રાષ્ટ્રીય ઉર્જા સંરક્ષણ પુરસ્કારો આપવામાં આવે છે?
A) NITI Aayog
B) ISRO
C) BEE (Bureau of Energy Efficiency)
D) RBI
✅ C) BEE
પ્રશ્ન ૫. નીચેનામાંથી કયું પગલું ઉર્જા સંરક્ષણ માટે યોગ્ય છે?
A) જરૂર ન હોય ત્યારે લાઈટ-પંખા ચાલુ રાખવા
B) સોલર એનર્જીનો ઉપયોગ વધારવો
C) જૂના અને વધુ વીજળી વાપરતા ઉપકરણો વાપરવા
D) પાણીનો બગાડ કરવો
✅ B) સોલર એનર્જીનો ઉપયોગ વધારવો
૧૬ ડિસેમ્બર: વિજય દિવસ (Vijay Diwas)
ભારતમાં દર વર્ષે ૧૬ ડિસેમ્બરના રોજ ‘વિજય દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. ૧૬ ડિસેમ્બર, ૧૯૭૧ ના રોજ ભારતીય સેનાએ પાકિસ્તાન સામેના યુદ્ધમાં ઐતિહાસિક વિજય મેળવ્યો હતો અને તેના પરિણામે એક નવા રાષ્ટ્ર ‘બાંગ્લાદેશ’ નો જન્મ થયો હતો.
| વિગત | માહિતી |
| ઐતિહાસિક વર્ષ | ૧૯૭૧ |
| મુખ્ય પરિણામ | બાંગ્લાદેશની આઝાદી અને પાકિસ્તાનનો પરાજય |
| વિશેષતા | પાકિસ્તાનના ૯૩,૦૦૦ સૈનિકોએ ભારતીય સેના સામે આત્મસમર્પણ કર્યું હતું |
| મહત્વ | ભારતીય સૈન્યની શક્તિ અને વ્યૂહરચનાનો વિજય |
- સમર્પણ (Surrender): પાકિસ્તાની જનરલ એ.એ.કે. નિયાઝીએ ભારતીય લેફ્ટનન્ટ જનરલ જગજીત સિંહ અરોરા સમક્ષ ઢાકામાં આત્મસમર્પણના દસ્તાવેજો પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.
- વિશ્વ રેકોર્ડ: દ્વિતીય વિશ્વયુદ્ધ પછી આ સૌથી મોટું સૈન્ય આત્મસમર્પણ હતું.
16 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં દર વર્ષે ૧૬ ડિસેમ્બર કયા દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે?
A) કારગિલ વિજય દિવસ
B) વિજય દિવસ
C) શહીદ દિવસ
D) સેના દિવસ
✅ B) વિજય દિવસ (નોંધ: ૨૬ જુલાઈ એ ‘કારગિલ વિજય દિવસ’ છે)
પ્રશ્ન ૨. ૧૯૭૧ ના યુદ્ધ પછી કયા નવા દેશનો ઉદય થયો હતો?
A) નેપાળ
B) ભૂતાન
C) બાંગ્લાદેશ
D) મ્યાનમાર
✅ C) બાંગ્લાદેશ
પ્રશ્ન ૩. ૧૯૭૧ ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ સમયે ભારતના વડાપ્રધાન કોણ હતા?
A) લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી
B) ઇન્દિરા ગાંધી
C) મોરારજી દેસાઈ
D) રાજીવ ગાંધી
✅ B) ઇન્દિરા ગાંધી
પ્રશ્ન ૪. ૧૯૭૧ ના યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનના કેટલા સૈનિકોએ આત્મસમર્પણ કર્યું હતું?
A) ૫૦,૦૦૦
B) ૭૫,૦૦૦
C) ૯૩,૦૦૦
D) ૧,૦૦,૦૦૦
✅ C) ૯૩,૦૦૦
પ્રશ્ન ૫. ૧૯૭૧ ના યુદ્ધ સમયે ભારતીય સેનાના ચીફ (Army Chief) કોણ હતા?
A) જનરલ વી.કે. સિંહ
B) ફિલ્ડ માર્શલ સેમ માણેકશા
C) જનરલ બિપિન રાવત
D) જનરલ જે.એન. ચૌધરી
✅ B) ફિલ્ડ માર્શલ સેમ માણેકશા
વર્ષ ૨૦૨૬ માં આ વિજયના ૫૫ વર્ષ પૂર્ણ થશે, જેના માનમાં દેશભરમાં અને ખાસ કરીને દિલ્હીના ‘નેશનલ વોર મેમોરિયલ’ ખાતે ભવ્ય કાર્યક્રમો યોજાશે.
૨૨ ડિસેમ્બર: રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ (National Mathematics Day)
ભારતમાં દર વર્ષે ૨૨ ડિસેમ્બરના રોજ ‘રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ વિશ્વવિખ્યાત ગણિતશાસ્ત્રી શ્રીનિવાસ રામાનુજન ની જન્મજયંતિની યાદમાં ઉજવાય છે. તેમણે ગણિતના ક્ષેત્રમાં, ખાસ કરીને સંખ્યા સિદ્ધાંત (Number Theory) અને ઇન્ફિનિટ સિરીઝમાં ક્રાંતિકારી યોગદાન આપ્યું હતું.
| વિગત | માહિતી |
| કોની યાદમાં | શ્રીનિવાસ રામાનુજન |
| જન્મ તારીખ | ૨૨ ડિસેમ્બર, ૧૮૮૭ (ઈરોડ, તમિલનાડુ) |
| શરૂઆત | ૨૦૧૨ માં (તત્કાલીન PM મનમોહન સિંહ દ્વારા) |
| રામાનુજન નંબર | ૧૭૨૯ (Hardy-Ramanujan Number) |
- સિદ્ધિ: રામાનુજને કોઈ પણ ઔપચારિક ઉચ્ચ શિક્ષણ વગર ગણિતના હજારો નવા સમીકરણો અને પ્રમેયો (Theorems) આપ્યા હતા.
- મહત્વ: આ દિવસનો હેતુ ગણિત પ્રત્યે વિદ્યાર્થીઓમાં રુચિ વધારવાનો અને માનવતાના વિકાસમાં ગણિતના મહત્વને સમજાવવાનો છે.
22 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ’ (National Mathematics Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૨૨ ઓગસ્ટ
B) ૨૨ ડિસેમ્બર
C) ૧૪ માર્ચ
D) ૨૨ નવેમ્બર
✅ B) ૨૨ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. કયા મહાન ભારતીય ગણિતશાસ્ત્રીના જન્મદિવસને ગણિત દિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે?
A) આર્યભટ્ટ
B) ભાસ્કરાચાર્ય
C) શ્રીનિવાસ રામાનુજન
D) શકુંતલા દેવી
✅ C) શ્રીનિવાસ રામાનુજન
પ્રશ્ન ૩. ‘૧૭૨૯’ (1729) સંખ્યાને કયા નામથી ઓળખવામાં આવે છે?
A) રામાનુજન-હાર્ડી નંબર
B) ન્યુટન નંબર
C) આર્યભટ્ટ નંબર
D) પાઈ (Pi) નંબર
✅ A) રામાનુજન-હાર્ડી નંબર
પ્રશ્ન ૪. વર્ષ ૨૦૧૨ ને ભારત સરકાર દ્વારા કયા વર્ષ તરીકે ઉજવવામાં આવ્યું હતું?
A) રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન વર્ષ
B) રાષ્ટ્રીય ગણિત વર્ષ
C) રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ વર્ષ
D) રાષ્ટ્રીય ઇતિહાસ વર્ષ
✅ B) રાષ્ટ્રીય ગણિત વર્ષ (રામાનુજનની ૧૨૫મી જન્મજયંતિ નિમિત્તે)
પ્રશ્ન ૫. શ્રીનિવાસ રામાનુજનનો જન્મ ભારતના કયા રાજ્યમાં થયો હતો?
A) કેરળ
B) કર્ણાટક
C) તમિલનાડુ
D) આંધ્રપ્રદેશ
✅ C) તમિલનાડુ
૨૩ ડિસેમ્બર: રાષ્ટ્રીય કિસાન દિવસ (National Farmers’ Day)
ભારતમાં દર વર્ષે ૨૩ ડિસેમ્બરના રોજ ‘રાષ્ટ્રીય કિસાન દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ભારતના પાંચમા વડાપ્રધાન અને ખેડૂતોના મસીહા ગણાતા ચૌધરી ચરણ સિંહ ની જન્મજયંતિના માનમાં મનાવવામાં આવે છે. તેમણે ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રમાં સુધારા લાવવા અને ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું.
૨૩ ડિસેમ્બર એ ભારતના અન્નદાતા એટલે કે ખેડૂતોના સન્માન અને તેમના હકો માટેનો વિશેષ દિવસ છે. તેની વિગતો અને પરીક્ષાલક્ષી પ્રશ્નોત્તરી નીચે મુજબ છે.
| વિગત | માહિતી |
| કોની યાદમાં | ચૌધરી ચરણ સિંહ (૫મા વડાપ્રધાન) |
| શરૂઆત | ૨૦૦૧ માં ભારત સરકાર દ્વારા |
| સૂત્ર | “જય જવાન, જય કિસાન” (લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી દ્વારા અપાયેલ) |
| મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય | ખેડૂતોનું સન્માન અને કૃષિ ક્ષેત્રે નવી ટેકનોલોજીની જાગૃતિ |
- ચૌધરી ચરણ સિંહનું યોગદાન: તેમણે ઉત્તર પ્રદેશમાં જમીન સુધારણા કાયદાઓ અને એગ્રીકલ્ચર પ્રોડ્યુસ માર્કેટ બિલ (APMC) જેવા મહત્વના કાર્યો કર્યા હતા.
- મહત્વ: આ દિવસ આપણને ખેડૂતોની મહેનત અને દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં તેમના અતુલ્ય ફાળાની યાદ અપાવે છે.
23 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય કિસાન દિવસ’ કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૨ ઓક્ટોબર
B) ૨૩ ડિસેમ્બર
C) ૧૫ ઓગસ્ટ
D) ૧૪ નવેમ્બર
✅ B) ૨૩ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. કયા પૂર્વ વડાપ્રધાનની જન્મજયંતિને કિસાન દિવસ તરીકે ઉજવાય છે?
A) જવાહરલાલ નહેરુ
B) મોરારજી દેસાઈ
C) ચૌધરી ચરણ સિંહ
D) અટલ બિહારી વાજપેયી
✅ C) ચૌધરી ચરણ સિંહ
પ્રશ્ન ૩. ‘જય જવાન, જય કિસાન’ નું સૂત્ર કોણે આપ્યું હતું?
A) સુભાષચંદ્ર બોઝ
B) લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી
C) મહાત્મા ગાંધી
D) ઇન્દિરા ગાંધી
✅ B) લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી
પ્રશ્ન ૪. ભારત સરકાર દ્વારા કિસાન દિવસ ઉજવવાની જાહેરાત કયા વર્ષમાં થઈ હતી?
A) ૧૯૯૦
B) ૨૦૦૧
C) ૨૦૧૦
D) ૨૦૧૪
✅ B) ૨૦૦૧
પ્રશ્ન ૫. ચૌધરી ચરણ સિંહનું સમાધિ સ્થળ કયા નામથી ઓળખાય છે?
A) રાજઘાટ
B) વિજયઘાટ
C) કિસાન ઘાટ
D) શક્તિ સ્થળ
✅ C) કિસાન ઘાટ (નોંધ: પરીક્ષા માટે આ પ્રશ્ન વારંવાર પૂછાય છે)
૨૪ ડિસેમ્બર: રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક અધિકાર દિવસ (Consumer Rights Day)
ભારતમાં દર વર્ષે ૨૪ ડિસેમ્બરના રોજ ‘રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક અધિકાર દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે ૧૯૮૬ માં ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ (Consumer Protection Act) ને ભારતના રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળી હતી. આ કાયદો ભારતીય ગ્રાહકોને છેતરપિંડી અને શોષણ સામે રક્ષણ આપવા માટેનો એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન ગણાય છે.
| વિગત | માહિતી |
| ઐતિહાસિક ઘટના | ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, ૧૯૮૬ ની મંજૂરી |
| મુખ્ય સૂત્ર | “જાગો ગ્રાહક જાગો” |
| ઉદ્દેશ્ય | ગ્રાહકોને તેમના હકો (જેમ કે પસંદગી, માહિતી અને સુરક્ષા) પ્રત્યે જાગૃત કરવા |
| નવો કાયદો | ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ ૨૦૧૯ (જે ૨૦ જુલાઈ, ૨૦૨૦ થી અમલમાં આવ્યો) |
- ગ્રાહકોના મુખ્ય અધિકારો: સુરક્ષાનો અધિકાર, માહિતી મેળવવાનો અધિકાર, પસંદગીનો અધિકાર, રજૂઆત કરવાનો અધિકાર અને નિવારણ મેળવવાનો અધિકાર.
- કન્ફ્યુઝન પોઈન્ટ: યાદ રાખજો કે ૧૫ માર્ચ એ ‘વિશ્વ ગ્રાહક અધિકાર દિવસ’ છે, જ્યારે ૨૪ ડિસેમ્બર એ ‘રાષ્ટ્રીય’ ગ્રાહક અધિકાર દિવસ છે.
24 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક અધિકાર દિવસ’ કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?
A) ૧૫ માર્ચ
B) ૨૪ ડિસેમ્બર
C) ૧૦ ડિસેમ્બર
D) ૨૪ ઓક્ટોબર
✅ B) ૨૪ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ (Consumer Protection Act) કયા વર્ષમાં પસાર કરવામાં આવ્યો હતો?
A) ૧૯૪૭
B) ૧૯૮૬
C) ૧૯૯૧
D) ૨૦૦૫
✅ B) ૧૯૮૬
પ્રશ્ન ૩. ‘જાગો ગ્રાહક જાગો’ અભિયાન કોના દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે?
A) ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)
B) ઉપભોક્તા બાબતોનું મંત્રાલય (Ministry of Consumer Affairs)
C) શિક્ષણ મંત્રાલય
D) આરોગ્ય મંત્રાલય
✅ B) ઉપભોક્તા બાબતોનું મંત્રાલય
પ્રશ્ન ૪. વિશ્વ ગ્રાહક અધિકાર દિવસ (World Consumer Rights Day) ક્યારે ઉજવાય છે?
A) ૨૪ ડિસેમ્બર
B) ૧૫ માર્ચ
C) ૮ માર્ચ
D) ૫ સપ્ટેમ્બર
✅ B) ૧૫ માર્ચ
પ્રશ્ન ૫. ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ હેઠળની ફરિયાદોના નિવારણ માટે કેટલા સ્તરીય વ્યવસ્થા છે?
A) એક સ્તરીય
B) બે સ્તરીય
C) ત્રણ સ્તરીય (જિલ્લા, રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય સ્તર)
D) ચાર સ્તરીય
✅ C) ત્રણ સ્તરીય
૨૫ ડિસેમ્બર: સુશાસન દિવસ (Good Governance Day)
ભારતમાં દર વર્ષે ૨૫ ડિસેમ્બરના રોજ ‘સુશાસન દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ ભારતના પૂર્વ વડાપ્રધાન અને ‘ભારત રત્ન’ અટલ બિહારી વાજપેયી ની જન્મજયંતિના માનમાં મનાવવામાં આવે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ દેશના નાગરિકોમાં સરકારની જવાબદારી પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવાનો અને વહીવટમાં પારદર્શિતા વધારવાનો છે.
| વિગત | માહિતી |
| કોની યાદમાં | અટલ બિહારી વાજપેયી (૧૦ મા વડાપ્રધાન) |
| શરૂઆત | ૨૦૧૪ માં ભારત સરકાર દ્વારા |
| મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય | વહીવટમાં પારદર્શિતા, જવાબદારી અને લોકકલ્યાણ |
| ઉજવણી | ભારત સરકારના વિવિધ મંત્રાલયો દ્વારા |
- અટલ બિહારી વાજપેયીનું યોગદાન: તેમણે ‘સર્વ શિક્ષા અભિયાન’, ‘પ્રધાનમંત્રી ગ્રામ સડક યોજના’ અને પોખરણ-૨ અણુ પરીક્ષણ જેવા ઐતિહાસિક કાર્યો કર્યા હતા.
- મહત્વ: આ દિવસે સરકારની વિવિધ યોજનાઓ અને ‘ઈ-ગવર્નન્સ’ (e-Governance) પર ભાર મૂકવામાં આવે છે જેથી સામાન્ય નાગરિકોને સરકારી સેવાઓ સરળતાથી મળી રહે.
25 December PYQ’s
પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘સુશાસન દિવસ’ (Good Governance Day) કઈ તારીખે ઉજવાય છે?
A) ૨ ઓક્ટોબર
B) ૨૫ ડિસેમ્બર
C) ૧૫ ઓગસ્ટ
D) ૩૧ ઓક્ટોબર
✅ B) ૨૫ ડિસેમ્બર
પ્રશ્ન ૨. સુશાસન દિવસ કયા પૂર્વ વડાપ્રધાનની જન્મજયંતિ નિમિત્તે ઉજવવામાં આવે છે?
A) જવાહરલાલ નહેરુ
B) રાજીવ ગાંધી
C) અટલ બિહારી વાજપેયી
D) પી.વી. નરસિંહા રાવ
✅ C) અટલ બિહારી વાજપેયી
પ્રશ્ન ૩. ભારત સરકાર દ્વારા ‘સુશાસન દિવસ’ ઉજવવાની શરૂઆત કયા વર્ષથી કરવામાં આવી?
A) ૨૦૧૦
B) ૨૦૧૨
C) ૨૦૧૪
D) ૨૦૧૯
✅ C) ૨૦૧૪
પ્રશ્ન ૪. અટલ બિહારી વાજપેયીને કયા વર્ષમાં ‘ભારત રત્ન’ એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા?
A) ૨૦૦૧
B) ૨૦૦૫
C) ૨૦૧૫
D) ૨૦૧૮
✅ C) ૨૦૧૫
પ્રશ્ન ૫. અટલ બિહારી વાજપેયીનું સમાધિ સ્થળ કયા નામથી ઓળખાય છે?
A) શાંતિવન
B) સદૈવ અટલ (Sadaiv Atal)
C) વિજયઘાટ
D) અભયઘાટ
✅ B) સદૈવ અટલ
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ નો મહિનો આપણને આપણા સૈનિકોના શૌર્ય અને ખેડૂતોના પરિશ્રમની યાદ અપાવે છે. માનવ અધિકારો થી શરૂ કરીને સુશાસન સુધીના આ દિવસો એક જાગૃત નાગરિક અને સફળ પરીક્ષાર્થી બનવા માટે અનિવાર્ય છે. ૨૦૨૬ ના વર્ષને જ્ઞાન સાથે પૂર્ણ કરવા માટે આ દિવસોને કાયમી યાદ કરી લો.
ડિસેમ્બર મહિનો માત્ર વર્ષનો અંતિમ મહિનો નથી, પરંતુ તે રાષ્ટ્રીય ગૌરવ, માનવીય સંવેદના અને બૌદ્ધિક વારસાનો સંગમ છે. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની દ્રષ્ટિએ આ મહિનાનું મહત્વ નીચેના ત્રણ સ્તંભો પર ટકેલું છે.
- રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને શૌર્ય: ૪ ડિસેમ્બર (નૌસેના દિવસ), ૭ ડિસેમ્બર (ધ્વજ દિવસ) અને ૧૬ ડિસેમ્બર (વિજય દિવસ) આપણને ભારતીય સૈન્યની તાકાત અને ૧૯૭૧ ના ઐતિહાસિક વિજયની યાદ અપાવે છે.
- સામાજિક અને વૈશ્વિક જાગૃતિ: ૧ ડિસેમ્બર (એઇડ્સ દિવસ), ૨ ડિસેમ્બર (પ્રદૂષણ નિયંત્રણ), ૩ ડિસેમ્બર (દિવ્યાંગ દિવસ) અને ૧૦ ડિસેમ્બર (માનવ અધિકાર દિવસ) સમાજના વંચિત વર્ગો અને પર્યાવરણ પ્રત્યેની આપણી જવાબદારી દર્શાવે છે.
- મહાન વિભૂતિઓનું પ્રદાન: ૨૨ ડિસેમ્બર (રામાનુજન – ગણિત), ૨૩ ડિસેમ્બર (ચૌધરી ચરણ સિંહ – કિસાન) અને ૨૫ ડિસેમ્બર (અટલ બિહારી વાજપેયી – સુશાસન) જેવા દિવસો ભારતની બૌદ્ધિક અને રાજકીય સમૃદ્ધિના પ્રતીક છે.
વર્ષ ૨૦૨૬ માં બદલાતી પરીક્ષા પદ્ધતિ (જેમ કે CCE, GPSC) મુજબ, હવે માત્ર તારીખ જ નહીં પરંતુ તેની પાછળનો ઇતિહાસ, મહત્વના ઓપરેશન્સ (જેમ કે ઓપરેશન ટ્રાઇડેન્ટ) અને સંબંધિત કાયદાઓ (ગ્રાહક સુરક્ષા ધારો) વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજવું અનિવાર્ય છે.
આમ, ડિસેમ્બર મહિનાના આ દિવસોની તૈયારી તમને પરીક્ષામાં સ્કોર વધારવાની સાથે એક જાગૃત નાગરિક તરીકે દેશના ઇતિહાસ અને વ્યવસ્થાને સમજવામાં પણ મદદરૂપ થશે. 20 PYQs અને વિગતોનું વારંવાર પુનરાવર્તન કરવાથી ડિસેમ્બર મહિનાના ૨-૩ માર્કસ પાકા કરી શકાય છે.
ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ ના મહત્વના FAQs
૧. ૪ ડિસેમ્બરે જ નૌસેના દિવસ કેમ ઉજવાય છે?
૧૯૭૧ ના યુદ્ધમાં ભારતીય નૌકાદળે ‘ઓપરેશન ટ્રાઇડેન્ટ’ દ્વારા પાકિસ્તાનને હરાવ્યું હતું, તેની યાદમાં આ દિવસ ઉજવાય છે.
૨. ‘માનવ અધિકાર દિવસ’ ની સ્થાપના કોણે કરી હતી?
સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સામાન્ય સભા (UN General Assembly) દ્વારા ૧૯૪૮ માં આ દિવસની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી.
૩. રાષ્ટ્રીય ગણિત દિવસ કોની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે?
મહાન ભારતીય ગણિતશાસ્ત્રી શ્રીનિવાસ રામાનુજનની જન્મજયંતિ (૧૮૮૭) નિમિત્તે ૨૦૧૨ થી આ દિવસ ઉજવાય છે.
૪. ૨૫ ડિસેમ્બરે ‘સુશાસન દિવસ’ કોના માનમાં મનાવાય છે?
ભારતના પૂર્વ વડાપ્રધાન અને ભારત રત્ન અટલ બિહારી વાજપેયીની જન્મજયંતિ નિમિત્તે સુશાસન દિવસ ઉજવાય છે.
૫. ૨ ડિસેમ્બરનું ઐતિહાસિક મહત્વ શું છે?
૧૯૮૪ માં બનેલી ‘ભોપાલ ગેસ ટ્રેજેડી’ માં જીવ ગુમાવનાર લોકોની યાદમાં આ દિવસને ‘રાષ્ટ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
૬. ભારતમાં ‘કિસાન દિવસ’ ક્યારથી ઉજવાય છે?
વર્ષ ૨૦૦૧ થી ભારત સરકાર દ્વારા ચૌધરી ચરણ સિંહના માનમાં ૨૩ ડિસેમ્બરને કિસાન દિવસ તરીકે ઉજવવાની જાહેરાત કરાઈ હતી.
અમને આશા છે ડિસેમ્બર મહિનાના મહત્વપૂર્ણ દિવસો પર મળેલી માહિતી પર તમે સંતુષ્ટ હશો. આ માહિતીને તમારા મિત્રો સાથે શેર કરી અમારા બ્લોગને સપોર્ટ કરી શકો છો.