નવેમ્બર મહિનાના મહત્વપૂર્ણ દિવસો 2026 | Important Days In November

સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની દ્રષ્ટિએ નવેમ્બર મહિનાના મહત્વપૂર્ણ દિવસો 2026 તૈયાર કરવા ખુબજ અગત્યના છે. કારણ કે આ ટોપિકમાંથી સારા એવા પ્રશ્નો પૂછવામાં આવે છે. જે આપણે Class-3 ની Government Exams ને જોતા સમજી શકીયે છે. આ ટોપિક નાનો પણ અતિ મહત્વનો છે.

પરીક્ષામાં ઉત્તીર્ણ થવા માટે General Knowledge અંતર્ગત Important Days તૈયાર કરવા આવશ્યક છે. જેમાં ઉમેદવારો વર્ષના દરેક મહિનાને ધ્યાનમાં રાખીને વાંચન શરુ કરી શકે છે. આ મુજબની તૈયારી ફક્ત ગુજરાતની પરીક્ષા માટે નહિ પરંતુ કેન્દ્ર સ્તરની પરીક્ષા માટે પણ કામ લાગે છે.

નવેમ્બર મહિનાના મહત્વપૂર્ણ દિવસો 2026

દોસ્તો, નવેમ્બર મહિનો એટલે સેવા, જ્ઞાન અને એકતાનો મહિનો. આ મહિનાની શરૂઆત જ ‘ગુજરાત સ્થાપના દિવસ’ (દિવાળીના માસ તરીકે) અને ‘બાલ દિન’ જેવા ઉત્સાહભર્યા દિવસોથી થાય છે. આ ઉપરાંત, આ માસમાં શિક્ષણ, કાયદો અને ગરીબી નાબૂદી જેવા મહત્વના વૈશ્વિક વિષયો પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.

પાછલા વર્ષના પ્રશ્નો એટલે કે PYQ જોતા ખબર પડે છે કે આ એક અગત્યનો મહિનો છે. જેના પ્રશ્નો ખાસ કરીને ‘બંધારણ દિવસ’ અને ‘રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ’ અંગે દરેક Government Exam માં જોવા મળતા હોય છે.

• ઓક્ટોબર મહિનાના મહત્વપૂર્ણ દિવસો 2026

નવેમ્બર 2026 ના મુખ્ય દિવસોની વિગતો

આ મહિનો આપણને દેશના કાયદાકીય માળખા (બંધારણ દિવસ) અને આવતીકાલના ભવિષ્ય (બાલ દિન) બંનેનું સન્માન કરવાની પ્રેરણા આપે છે. મહિનામાં ઘણું બધું શીખવા જેવું છે, કારણ કે આ તારીખો પરીક્ષાઓમાં સીધી રીતે પૂછાતી હોય છે.

આ મહિના દરમિયાન સામાન્ય રીતે ગુલાબી ઠંડીની શરૂઆત થતી હોય છે. ૨૦૨૬માં નવેમ્બરની શરૂઆત દિવાળીના તહેવારો સાથે થશે, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ માટે તહેવારોની સાથે તૈયારી ચાલુ રાખવી એ જ સફળતાની ચાવી છે.

(1) ૧૧ નવેમ્બર: રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ (National Education Day)

ભારતના પ્રથમ શિક્ષણ મંત્રી મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ ના જન્મદિવસ નિમિત્તે આ દિવસ ઉજવાય છે. ભારતની શૈક્ષણિક વ્યવસ્થાનો પાયો નાખવામાં તેમનો અભૂતપૂર્વ ફાળો રહ્યો છે. આ દિવસે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં સાક્ષરતાના પ્રસાર અંગે સેમિનાર યોજાય છે.

(2) ૧૪ નવેમ્બર: બાલ દિન (Children’s Day)

ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નહેરુ (ચાચા નહેરુ) ની જન્મજયંતિ પર આ દિવસ ઉજવાય છે. નહેરુજી માનતા હતા કે “આજના બાળકો એ જ આવતીકાલનું ભારત છે.” શાળાઓમાં આ દિવસે બાળકો માટે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને રમતગમતનું આયોજન કરવામાં આવે છે.

(3) ૨૬ નવેમ્બર: બંધારણ દિવસ (Constitution Day)

૨૬ નવેમ્બર, ૧૯૪૯ ના રોજ ભારતીય બંધારણ સભાએ વર્તમાન બંધારણને સ્વીકાર્યું હતું. આ દિવસ આપણને ભારતના સાર્વભૌમત્વ અને પ્રજાસત્તાક મૂલ્યોની યાદ અપાવે છે. ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરના આ મહાન કાર્યને યાદ કરવા માટે ૨૦૧૫ થી આ દિવસની સત્તાવાર ઉજવણી શરૂ થઈ છે.

(4) રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ: ૨૬ નવેમ્બર (National Milk Day)

ભારતમાં ‘શ્વેત ક્રાંતિ’ ના પિતામહ ગણાતા ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન ના જન્મદિવસને રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે. અમૂલ (AMUL) ડેરીના માધ્યમથી તેમણે ભારતને દૂધના ઉત્પાદનમાં વિશ્વમાં મોખરે લાવવાનું ભગીરથ કાર્ય કર્યું હતું.

વિશેષ: નવેમ્બર 2026 ના દિવસો આપણને સામાજિક જવાબદારી, કાયદાકીય સમજ અને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યેની જાગૃતિનો માર્ગ બતાવે છે.

20 Most Repeated PYQs (નવેમ્બર મહિનાના પ્રશ્નો)

અમે ઘણી Government Exams ના પેપર જોયા અને તેના પરથી મોસ્ટ રિપીટેડ PYQ’s (Previous Year Questions) ની યાદ તૈયાર કરી છે.

તૈયારી માટેની વિશેષ ટિપ્સ

• કન્ફ્યુઝન પોઈન્ટ: યાદ રાખજો કે ૫ સપ્ટેમ્બર શિક્ષક દિવસ છે અને ૧૧ નવેમ્બર શિક્ષણ દિવસ (Education Day) છે. પરીક્ષામાં આ બંને વચ્ચે ભૂલ થવાની શક્યતા વધુ હોય છે.
• ડબલ ડેઝ: ૧૪ નવેમ્બર અને ૨૬ નવેમ્બરના રોજ બબ્બે મહત્વની ઘટનાઓ છે, જે કોષ્ટકમાં ઉપર દર્શાવેલ છે.
• ગુજરાત સંદર્ભ: ૨૬ નવેમ્બર ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન (આણંદ/અમૂલ સાથે જોડાયેલા) ના કારણે ગુજરાતની પરીક્ષાઓ માટે અતિ મહત્વનો છે.

આ પ્રશ્નો તમારી આવનારી GSSSB, CCE અથવા SSC MTS જેવી પરીક્ષાઓ માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે.

• Important Days In September 2026

૧ નવેમ્બર: મહત્વ અને વિશેષતા

૧ નવેમ્બર એ ભારતના ઇતિહાસમાં ‘રાજ્યોના પુનર્ગઠન’ માટે જાણીતો દિવસ છે. ૨૦૨૬માં આ દિવસે ગુજરાતમાં દિવાળી પછીનું નૂતન વર્ષાભિનંદન (બેસતું વર્ષ) પણ હોવાથી તેનું સાંસ્કૃતિક મહત્વ વધી જાય છે.

• રાજ્ય પુનર્ગઠન અધિનિયમ, ૧૯૫૬: ૧ નવેમ્બર, ૧૯૫૬ ના રોજ ભાષાકીય ધોરણે ભારતનાં રાજ્યોનું પુનર્ગઠન કરવામાં આવ્યું હતું.
• વિશ્વ શાકાહારી દિવસ (World Vegan Day): આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ૧ નવેમ્બરને ‘વર્લ્ડ વેગન ડે’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે, જે વનસ્પતિ આધારિત આહારને પ્રોત્સાહન આપે છે.
• ગુજરાત કનેક્શન: જોકે ગુજરાતની સ્થાપના ૧ મે ના રોજ થઈ છે, પણ ૧ નવેમ્બર ૧૯૫૬ ના રોજ ‘બૃહદ મુંબઈ રાજ્ય’ અસ્તિત્વમાં આવ્યું હતું જેમાં આજનું ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર સામેલ હતા.

1 November PYQ’s

પ્રશ્ન ૧. ૧ નવેમ્બર, ૧૯૫૬ ના રોજ ભારતમાં કેટલા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની રચના કરવામાં આવી હતી?

A) ૧૪ રાજ્યો, ૬ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો

B) ૧૫ રાજ્યો, ૫ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો

C) ૨૦ રાજ્યો, ૮ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો

D) ૧૨ રાજ્યો, ૭ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો

✅ A) ૧૪ રાજ્યો, ૬ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો

પ્રશ્ન ૨. નીચેનામાંથી કયા રાજ્યનો સ્થાપના દિવસ ૧ નવેમ્બર છે?

A) ગુજરાત

B) મહારાષ્ટ્ર

C) મધ્યપ્રદેશ

D) રાજસ્થાન

✅ C) મધ્યપ્રદેશ (સાથે કર્ણાટક, હરિયાણા અને કેરળનો પણ છે)

પ્રશ્ન ૩. ‘વિશ્વ શાકાહારી દિવસ’ (World Vegan Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

A) ૧ ઓક્ટોબર

B) ૧ નવેમ્બર

C) ૧૦ ડિસેમ્બર

D) ૫ જૂન

✅ B) ૧ નવેમ્બર

પ્રશ્ન ૪. વર્ષ ૨૦૦૦ માં ૧ નવેમ્બરના રોજ કયું નવું રાજ્ય મધ્યપ્રદેશમાંથી અલગ થઈને બન્યું હતું?

A) ઝારખંડ

B) ઉત્તરાખંડ

C) છત્તીસગઢ

D) તેલંગાણા

✅ C) છત્તીસગઢ

પ્રશ્ન ૫. દક્ષિણ ભારતનું કયું રાજ્ય ૧ નવેમ્બરને ‘રાજ્યોત્સવ દિવસ’ (Rajyotsava Day) તરીકે ઉજવે છે?

A) તમિલનાડુ

B) આંધ્રપ્રદેશ

C) કર્ણાટક

D) તેલંગાણા

✅ C) કર્ણાટક

૭ નવેમ્બર: રાષ્ટ્રીય કેન્સર જાગૃતિ દિવસ (Cancer Awareness Day)

ભારતમાં દર વર્ષે ૭ નવેમ્બરના રોજ કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારી સામે લડવા, તેનું વહેલું નિદાન કરવા અને લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવા માટે આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા વૈજ્ઞાનિક મેડમ ક્યુરીની જન્મજયંતિ સાથે જોડાયેલો છે, જેમણે રેડિયોએક્ટિવિટીની શોધ કરી હતી જે કેન્સરની સારવારમાં ખૂબ જ ઉપયોગી છે.

• મહત્વ: ભારતમાં કેન્સરના કેસોમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. આ દિવસ હોસ્પિટલો અને સ્વાસ્થ્ય કેન્દ્રોમાં મફત તપાસ અને જાગૃતિ કેમ્પ યોજીને ઉજવાય છે.
• મેડમ ક્યુરીનું પ્રદાન: તેમની રેડિયમ અને પોલોનિયમની શોધે કેન્સરની સારવાર માટે ‘રેડિયોથેરાપી’નો પાયો નાખ્યો હતો.
• નોંધ: ૪ ફેબ્રુઆરીએ ‘વિશ્વ કેન્સર દિવસ’ ઉજવાય છે, જ્યારે ૭ નવેમ્બરે ‘રાષ્ટ્રીય (ભારત) કેન્સર જાગૃતિ દિવસ’ ઉજવાય છે.

7 November PYQ’s

પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય કેન્સર જાગૃતિ દિવસ’ ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

A) ૪ ફેબ્રુઆરી

B) ૭ નવેમ્બર

C) ૧ ડિસેમ્બર

D) ૩૧ મે

✅ B) ૭ નવેમ્બર

પ્રશ્ન ૨. ૭ નવેમ્બર કોની જન્મજયંતિ છે, જેમના માનમાં આ દિવસ ઉજવાય છે?

A) લુઈ પાશ્ચર

B) એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ

C) મેડમ ક્યુરી

D) એડવર્ડ જેનર

✅ C) મેડમ ક્યુરી

પ્રશ્ન ૩. ‘વિશ્વ કેન્સર દિવસ’ (World Cancer Day) કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?

A) ૭ નવેમ્બર

B) ૪ ફેબ્રુઆરી

C) ૨૧ માર્ચ

D) ૧૭ એપ્રિલ

✅ B) ૪ ફેબ્રુઆરી

પ્રશ્ન ૪. કેન્સરના અભ્યાસને વિજ્ઞાનની ભાષામાં શું કહેવામાં આવે છે?

A) ઈટીમોલોજી

B) ઓન્કોલોજી (Oncology)

C) કાર્ડિયોલોજી

D) નેફ્રોલોજી

✅ B) ઓન્કોલોજી

પ્રશ્ન ૫. ભારતમાં રાષ્ટ્રીય કેન્સર જાગૃતિ દિવસની જાહેરાત કયા વર્ષમાં કરવામાં આવી હતી?

A) ૨૦૧૦

B) ૨૦૧૪

C) ૨૦૧૮

D) ૨૦૨૦

✅ B) ૨૦૧૪ (તત્કાલીન સ્વાસ્થ્ય મંત્રી ડૉ. હર્ષવર્ધન દ્વારા)

વર્ષ ૨૦૨૬ માં આ દિવસે લોકોમાં કેન્સરના લક્ષણો અને તંદુરસ્ત આહાર વિશેની જાગૃતિ પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે.

૯ નવેમ્બર: રાષ્ટ્રીય કાયદા સેવા દિવસ (Legal Services Day)

ભારતમાં દર વર્ષે ૯ નવેમ્બરના રોજ ‘રાષ્ટ્રીય કાયદા સેવા દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સમાજના નબળા, ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ વર્ગોને મફત કાયદાકીય સહાય પૂરી પાડવી અને ન્યાય પ્રણાલી વિશે જાગૃતિ લાવવાનો છે.

• મહત્વ: આ દિવસે લોક અદાલતોનું આયોજન કરવામાં આવે છે, જેથી પેન્ડિંગ કેસોનો ઝડપી નિકાલ લાવી શકાય.
• સંસ્થાઓ: આ કાર્ય માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે NALSA (National Legal Services Authority), રાજ્ય સ્તરે SALSA અને જિલ્લા સ્તરે DLSA કાર્યરત છે.
• લાભાર્થી: મહિલાઓ, બાળકો, અનુસૂચિત જાતિ/જનજાતિના સભ્યો અને ઓછી આવક ધરાવતા લોકો મફત વકીલની સુવિધા મેળવી શકે છે.

9 November PYQ’s

પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય કાયદા સેવા દિવસ’ ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

A) ૨૬ નવેમ્બર

B) ૯ નવેમ્બર

C) ૧૦ ડિસેમ્બર

D) ૨ ઓક્ટોબર

✅ B) ૯ નવેમ્બર

પ્રશ્ન ૨. ‘NALSA’ (National Legal Services Authority) નું મુખ્ય મથક ક્યાં આવેલું છે?

A) મુંબઈ

B) નવી દિલ્હી

C) કોલકાતા

D) ચેન્નાઈ

✅ B) નવી દિલ્હી

પ્રશ્ન ૩. ભારતીય બંધારણનો કયો અનુચ્છેદ ગરીબોને ‘મફત કાયદાકીય સહાય’ પૂરી પાડવાની ખાતરી આપે છે?

A) અનુચ્છેદ ૨૧

B) અનુચ્છેદ ૪૪

C) અનુચ્છેદ ૩૯-એ (39A)

D) અનુચ્છેદ ૧૪

✅ C) અનુચ્છેદ ૩૯-એ (39A)

પ્રશ્ન ૪. કયા વર્ષમાં ‘કાયદાકીય સેવા સત્તામંડળ અધિનિયમ’ (Legal Services Authorities Act) અમલમાં આવ્યો હતો?

A) ૧૯૮૭

B) ૧૯૯૫

C) ૧૯૫૦

D) ૨૦૦૦

✅ B) ૧૯૯૫ (નોંધ: એક્ટ ૧૯૮૭ માં બન્યો હતો પણ અમલ ૯ નવેમ્બર ૧૯૯૫ થી થયો હતો)

પ્રશ્ન ૫. ‘લોક અદાલત’ (Lok Adalat) નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે?

A) ગુનેગારોને કડક સજા આપવી

B) પરસ્પર સમજૂતી દ્વારા કેસોનો ઝડપી નિકાલ કરવો

C) નવા કાયદાઓ બનાવવા

D) પોલીસને તાલીમ આપવી

✅ B) પરસ્પર સમજૂતી દ્વારા કેસોનો ઝડપી નિકાલ કરવો

વર્ષ ૨૦૨૬ માં આ દિવસે કાયદાકીય શિબિરો દ્વારા સામાન્ય માનવીને તેના મૂળભૂત અધિકારો વિશે માહિતગાર કરવામાં આવશે.

૧૧ નવેમ્બર: રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ (National Education Day)

ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને પ્રથમ શિક્ષણ મંત્રી મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ ની જન્મજયંતિને સમગ્ર ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. તેમણે આધુનિક ભારતીય શિક્ષણ પ્રણાલીનો પાયો નાખ્યો હતો.

• ઉદ્દેશ્ય: શિક્ષણના મહત્વ વિશે જાગૃતિ લાવવી અને દરેક બાળકને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવું.
• સંદેશ: મૌલાના આઝાદ માનતા હતા કે શાળાઓ એ પ્રયોગશાળા છે જ્યાં ભાવિ નાગરિકો તૈયાર થાય છે.
• ભારત રત્ન: તેમને ૧૯૯૨ માં મરણોત્તર ભારતનો સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર ‘ભારત રત્ન’ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

11 November PYQ’s

પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ’ (National Education Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

A) ૫ સપ્ટેમ્બર

B) ૧૧ નવેમ્બર

C) ૧૪ નવેમ્બર

D) ૨૪ જાન્યુઆરી

✅ B) ૧૧ નવેમ્બર

પ્રશ્ન ૨. મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ આઝાદ ભારતના પ્રથમ કયા મંત્રી હતા?

A) કાયદા મંત્રી

B) ગૃહ મંત્રી

C) શિક્ષણ મંત્રી

D) સંરક્ષણ મંત્રી

✅ C) શિક્ષણ મંત્રી

પ્રશ્ન ૩. કયા વર્ષથી ૧૧ નવેમ્બરને ‘રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ’ તરીકે ઉજવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી?

A) ૨૦૦૦

B) ૨૦૦૫

C) ૨૦૦૮

D) ૨૦૧૪

✅ C) ૨૦૦૮

પ્રશ્ન ૪. ‘ઇન્ડિયા વિન્સ ફ્રીડમ’ (India Wins Freedom) પુસ્તકના લેખક કોણ છે?

A) જવાહરલાલ નહેરુ

B) મહાત્મા ગાંધી

C) મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ

D) સરદાર પટેલ

✅ C) મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદ

પ્રશ્ન ૫. મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદને કયા વર્ષે ‘ભારત રત્ન’ થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા?

A) ૧૯૯૦

B) ૧૯૯૨

C) ૧૯૯૭

D) ૨૦૦૧

✅ B) ૧૯૯૨

વર્ષ ૨૦૨૬ માં આ દિવસે શાળાઓ અને કોલેજોમાં સાક્ષરતા અભિયાન અને શિક્ષણમાં ટેકનોલોજીના ઉપયોગ અંગેના કાર્યક્રમો યોજવામાં આવશે.

૧૪ નવેમ્બર: બાલ દિન (Children’s Day)

ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નહેરુનો જન્મદિવસ ભારતમાં ‘બાલ દિન’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. નહેરુજીને બાળકો પ્રત્યે ખૂબ જ લગાવ હતો અને બાળકો તેમને પ્રેમથી ‘ચાચા નહેરુ’ કહેતા હતા. તેઓ માનતા હતા કે બાળકો દેશનું ભવિષ્ય છે અને તેમનું યોગ્ય ઘડતર જ મજબૂત રાષ્ટ્રનું નિર્માણ કરશે.

• ઇતિહાસ: ૧૯૬૪માં નહેરુજીના અવસાન બાદ, સર્વસંમતિથી તેમના જન્મદિવસને ‘બાલ દિન’ તરીકે ઉજવવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું.
• ઉદ્દેશ્ય: બાળકોના અધિકારો, કલ્યાણ અને શિક્ષણ વિશે જાગૃતિ લાવવી.
• નોંધ: ૨૦ નવેમ્બરને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા ‘વિશ્વ બાલ દિવસ’ (World Children’s Day) તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

14 November PYQ’s

પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘બાલ દિન’ (Children’s Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

A) ૨૦ નવેમ્બર

B) ૧૪ નવેમ્બર

C) ૫ સપ્ટેમ્બર

D) ૨ ઓક્ટોબર

✅ B) ૧૪ નવેમ્બર

પ્રશ્ન ૨. પંડિત જવાહરલાલ નહેરુ દ્વારા લખાયેલું કયું પુસ્તક ખૂબ જ પ્રખ્યાત છે?

A) વિંગ્સ ઓફ ફાયર

B) માય એક્સપેરિમેન્ટ વિથ ટ્રુથ

C) ડિસ્કવરી ઓફ ઇન્ડિયા (ભારત એક ખોજ)

D) ઇન્ડિયા વિન્સ ફ્રીડમ

✅ C) ડિસ્કવરી ઓફ ઇન્ડિયા

પ્રશ્ન ૩. ૧૪ નવેમ્બરના રોજ બીજો કયો આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ ઉજવવામાં આવે છે?

A) વિશ્વ એઇડ્સ દિવસ

B) વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસ

C) વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ

D) વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ

✅ B) વિશ્વ ડાયાબિટીસ દિવસ

પ્રશ્ન ૪. ભારતમાં ૧૯૬૪ પહેલા ‘બાલ દિન’ કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવતો હતો?

A) ૨૦ નવેમ્બર

B) ૧૪ નવેમ્બર

C) ૧૫ ઓગસ્ટ

D) ૨૬ જાન્યુઆરી

✅ A) ૨૦ નવેમ્બર (સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સાથે)

પ્રશ્ન ૫. પંડિત જવાહરલાલ નહેરુનો જન્મ કયા શહેરમાં થયો હતો?

A) વારાણસી

B) અલ્હાબાદ (પ્રયાગરાજ)

C) લખનૌ

D) દિલ્હી

✅ B) અલ્હાબાદ (પ્રયાગરાજ)

૧૯ નવેમ્બર: રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ (National Unity Day)

આ દિવસે ભારતના પ્રથમ મહિલા વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીની જન્મજયંતિ છે, જેને રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ (નોંધ: સરદાર પટેલની જયંતિ પણ એકતા દિવસ છે, પરંતુ ઇન્દિરા ગાંધીની જયંતિ ‘National Integration Day’ તરીકે ઓળખાય છે) તરીકે મનાવવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક સ્તરે સ્વચ્છતા માટે વિશ્વ શૌચાલય દિવસ પણ આ જ દિવસે ઉજવાય છે.

• ઇન્દિરા ગાંધી: તેઓ ‘આયર્ન લેડી ઓફ ઇન્ડિયા’ તરીકે ઓળખાય છે. તેમના શાસનકાળ દરમિયાન બેંકોનું રાષ્ટ્રીયકરણ અને ૧૯૭૧ ના યુદ્ધમાં પાકિસ્તાન પર વિજય જેવી મહત્વની ઘટનાઓ બની હતી.
• વિશ્વ શૌચાલય દિવસ: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા ૨૦૧૩ થી સત્તાવાર રીતે આ દિવસની ઉજવણી શરૂ કરવામાં આવી છે, જેથી ખુલ્લામાં શૌચ કરવાની પ્રથા નાબૂદ કરી શકાય.

19 November PYQ’s

પ્રશ્ન ૧. ભારતના પ્રથમ મહિલા વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીની જન્મજયંતિ કયા દિવસ તરીકે ઉજવાય છે?

A) રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ

B) રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ (National Integration Day)

C) મહિલા સશક્તિકરણ દિવસ

D) સદભાવના દિવસ

✅ B) રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ (Integration Day)

પ્રશ્ન ૨. ‘વિશ્વ શૌચાલય દિવસ’ (World Toilet Day) ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

A) ૧૯ ઓક્ટોબર

B) ૧૯ નવેમ્બર

C) ૨ ઓક્ટોબર

D) ૧૫ ઓગસ્ટ

✅ B) ૧૯ નવેમ્બર

પ્રશ્ન ૩. ઇન્દિરા ગાંધીને કયા વર્ષમાં ‘ભારત રત્ન’ થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા?

A) ૧૯૬૬

B) ૧૯૭૧

C) ૧૯૮૪

D) ૧૯૯૧

✅ B) ૧૯૭૧ (તેઓ ભારત રત્ન મેળવનાર પ્રથમ મહિલા હતા)

પ્રશ્ન ૪. વર્ષ ૨૦૨૬ માં ઇન્દિરા ગાંધીની કેટલામી જન્મજયંતિ ઉજવવામાં આવશે?

A) ૧૦૦મી

B) ૧૦૫મી

C) ૧૦૯મી

| D) ૧૧૦મી

✅ C) ૧૦૯મી

પ્રશ્ન ૫. વિશ્વ શૌચાલય દિવસની ઉજવણી કઈ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા દ્વારા કરવામાં આવે છે?

A) WHO

B) UNICEF

C) સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)

D) UNESCO

✅ C) સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)

૨૦ નવેમ્બર: વિશ્વ બાલ દિવસ (World Children’s Day)

યુનાઈટેડ નેશન્સ (UN) દ્વારા દર વર્ષે ૨૦ નવેમ્બરના રોજ ‘વિશ્વ બાલ દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ આંતરરાષ્ટ્રીય એકતા, વિશ્વભરના બાળકોમાં જાગૃતિ અને બાળકોના કલ્યાણમાં સુધારો લાવવા માટે સમર્પિત છે.

• ખાસ નોંધ: ભારતમાં આપણે ૧૪ નવેમ્બરે (ચાચા નહેરુના જન્મદિને) ‘રાષ્ટ્રીય બાલ દિન’ ઉજવીએ છીએ, જ્યારે ૨૦ નવેમ્બરે ‘આંતરરાષ્ટ્રીય’ અથવા ‘વિશ્વ બાલ દિવસ’ ઉજવાય છે.
• પ્રવૃત્તિઓ: આ દિવસે વિશ્વભરમાં બાળકોના અવાજને સાંભળવા માટે ‘Kids Take Over’ જેવા કાર્યક્રમો યોજાય છે, જેમાં બાળકો મીડિયા, રાજકારણ કે બિઝનેસમાં પ્રતીકાત્મક ભૂમિકા ભજવે છે.

20 November PYQ’s

પ્રશ્ન ૧. ‘વિશ્વ બાલ દિવસ’ (World Children’s Day) કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?

A) ૧૪ નવેમ્બર

B) ૨૦ નવેમ્બર

C) ૧ જૂન

D) ૧ ઓક્ટોબર

✅ B) ૨૦ નવેમ્બર

પ્રશ્ન ૨. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા ‘બાળ અધિકારોનું સંમેલન’ (Convention on the Rights of the Child) કયા વર્ષમાં સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું?

A) ૧૯૪૫

B) ૧૯૫૪

C) ૧૯૮૯

D) ૨૦૦૦

✅ C) ૧૯૮૯

પ્રશ્ન ૩. વર્ષ ૧૯૬૪ પહેલા ભારતમાં ‘બાલ દિન’ કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવતો હતો?

A) ૨ ઓક્ટોબર

B) ૧૪ નવેમ્બર

C) ૨૦ નવેમ્બર

D) ૧૫ ઓગસ્ટ

✅ C) ૨૦ નવેમ્બર (નહેરુજીના અવસાન પછી તે ૧૪ નવેમ્બર કરવામાં આવ્યું)

પ્રશ્ન ૪. ‘વિશ્વ બાલ દિવસ’ ની ઉજવણી કઈ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા દ્વારા કરવામાં આવે છે?

A) UNESCO

B) UNICEF (UN)

C) WHO

D) WTO

✅ B) UNICEF (UN)

પ્રશ્ન ૨૦૨૬ ના સંદર્ભમાં: ૨૦ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ કયો વાર આવે છે?

A) શુક્રવાર

B) શનિવાર

C) રવિવાર

D) સોમવાર

✅ A) શુક્રવાર

૨૬ નવેમ્બર: બંધારણ દિવસ (Constitution Day)

મિત્રો ૨૬ નવેમ્બર, ૧૯૪૯ ના રોજ ભારતીય બંધારણ સભા દ્વારા દેશના બંધારણને સત્તાવાર રીતે સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું. આ દિવસને ‘સંવિધાન દિવસ’ તરીકે મનાવવામાં આવે છે.

• ઉદ્દેશ્ય: બંધારણીય મૂલ્યો વિશે નાગરિકોમાં જાગૃતિ લાવવી અને ડૉ. આંબેડકરના યોગદાનને યાદ કરવું.
• વિશેષ: આ દિવસે શાળાઓ અને કચેરીઓમાં બંધારણની ‘પ્રસ્તાવના’ (Preamble) નું વાંચન કરવામાં આવે છે.

૨૬ નવેમ્બર: રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ (National Milk Day)

ભારતમાં ‘શ્વેત ક્રાંતિ’ ના પિતામહ અને અમૂલ (AMUL) ના સ્થાપક ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન ની જન્મજયંતિને ‘રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

• ઓપરેશન ફ્લડ (Operation Flood): ડેરી ઉદ્યોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ડૉ. કુરિયન દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલો વિશ્વનો સૌથી મોટો ડેરી વિકાસ કાર્યક્રમ.
• વિશ્વ દૂધ દિવસ: ધ્યાન રાખજો, ૧ જૂન એ ‘વિશ્વ દૂધ દિવસ’ છે, જ્યારે ૨૬ નવેમ્બર એ ‘રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ’ છે.

26 November PYQ’s

પ્રશ્ન ૧. ભારતમાં ‘બંધારણ દિવસ’ (Constitution Day) કઈ તારીખે ઉજવવામાં આવે છે?

A) ૨૬ જાન્યુઆરી

B) ૨૬ નવેમ્બર

C) ૧૫ ઓગસ્ટ

D) ૯ નવેમ્બર

✅ B) ૨૬ નવેમ્બર

પ્રશ્ન ૨. ‘શ્વેત ક્રાંતિના જનક’ ડૉ. વર્ગીસ કુરિયનનો જન્મદિવસ કયા દિવસ તરીકે ઉજવાય છે?

A) વિશ્વ અન્ન દિવસ

B) રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ

C) કૃષિ દિવસ

D) અમૂલ દિવસ

✅ B) રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ

પ્રશ્ન ૩. ભારત સરકારે કયા વર્ષથી ૨૬ નવેમ્બરને ‘સંવિધાન દિવસ’ તરીકે ઉજવવાનું નક્કી કર્યું?

A) ૧૯૫૦

B) ૨૦૧૪

C) ૨૦૧૫

D) ૨૦૨૦

✅ C) ૨૦૧૫ (ડૉ. આંબેડકરની ૧૨૫મી જન્મજયંતિ નિમિત્તે)

પ્રશ્ન ૪. ભારતીય બંધારણ સભાના અધ્યક્ષ (President) કોણ હતા?

A) ડૉ. બી.આર. આંબેડકર

B) ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ

C) જવાહરલાલ નહેરુ

D) વલ્લભભાઈ પટેલ

✅ B) ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ (નોંધ: આંબેડકર ખરડા સમિતિના અધ્યક્ષ હતા)

પ્રશ્ન ૫. ‘ઓપરેશન ફ્લડ’ (Operation Flood) કાર્યક્રમ કોની સાથે જોડાયેલો છે?

A) પૂર નિયંત્રણ

B) ઘઉંનું ઉત્પાદન

C) દૂધનું ઉત્પાદન

D) મત્સ્ય પાલન

✅ C) દૂધનું ઉત્પાદન

નિષ્કર્ષ (Conclusion)

નવેમ્બર ૨૦૨૬ નો મહિનો આપણને આપણા રાષ્ટ્રના કાયદાકીય પાયા અને આવનારી પેઢીના ઘડતરની યાદ અપાવે છે. મૌલાના આઝાદના શિક્ષણ થી શરૂ કરીને ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરના બંધારણ સુધીની સફર આ મહિનામાં સમાયેલી છે. વિદ્યાર્થીઓ માટે પંડિત નહેરુનું બાલ્યપ્રેમ અને આર્થિક સમૃદ્ધિ માટે ડૉ. કુરિયનની શ્વેત ક્રાંતિ આ મહિનાને પરીક્ષાલક્ષી દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વનો બનાવે છે.

આવા મહત્વપૂર્ણ બનાવો નવેમ્બર મહિનામાં હોવાના કારણે પરીક્ષામાં અહીંથી પ્રશ્નો આવવાની વધુ શક્યતા છે. માટે તમારે પણ એક પરીક્ષાર્થી તરીકે તૈયાર રહેવું જોઈએ. મહત્વના દિવસો વાંચો અને તેને સારી રીતે યાદ કરી લો, પરીક્ષામાં આ જરૂર કામ લાગશે.

• ઓગસ્ટ મહિનામાં આવતા મહત્વપૂર્ણ દિવસો

નવેમ્બર 2026 ના મહત્વના FAQs

૧. ૧૧ નવેમ્બરે ‘રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ દિવસ’ કેમ ઉજવાય છે?

ભારતના પ્રથમ શિક્ષણ મંત્રી મૌલાના અબુલ કલામ આઝાદની જન્મજયંતિ હોવાથી, શિક્ષણ ક્ષેત્રે તેમના ફાળાને સન્માન આપવા માટે ૨૦૦૮ થી આ દિવસ ઉજવાય છે.

૨. ‘બંધારણ દિવસ’ (Constitution Day) ની ઉજવણી ક્યારથી શરૂ થઈ?

ભારત સરકારે વર્ષ ૨૦૧૫ માં ડૉ. બી.આર. આંબેડકરની ૧૨૫મી જન્મજયંતિ નિમિત્તે ૨૬ નવેમ્બરને સત્તાવાર રીતે ‘સંવિધાન દિવસ’ તરીકે ઉજવવાની જાહેરાત કરી હતી.

૩. નવેમ્બર મહિનામાં ‘રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ’ ક્યારે આવે છે?

૨૬ નવેમ્બરના રોજ ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન (શ્વેત ક્રાંતિના જનક) ના જન્મદિવસને ‘રાષ્ટ્રીય દૂધ દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

૪. ૧૪ નવેમ્બરના દિવસનું વિદ્યાર્થીઓ અને બાળકો માટે શું મહત્વ છે?

આ દિવસે ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નહેરુનો જન્મ થયો હતો, જેમને બાળકો પ્રિય હોવાથી આ દિવસ ‘બાલ દિન’ તરીકે ઉજવાય છે.

૫. ‘વિશ્વ શૌચાલય દિવસ’ ઉજવવાનો મુખ્ય હેતુ શું છે?

૧૯ નવેમ્બરના રોજ ઉજવાતા આ દિવસનો મુખ્ય હેતુ વૈશ્વિક સ્તરે સ્વચ્છતા અને ખુલ્લામાં શૌચ કરવાની પ્રથા નાબૂદ કરી જાહેર આરોગ્ય સુધારવાનો છે.

૬. ‘રાષ્ટ્રીય કાયદા સેવા દિવસ’ કઈ તારીખે ઉજવાય છે?

દર વર્ષે ૯ નવેમ્બરના રોજ સમાજના નબળા વર્ગોને મફત કાયદાકીય સહાય પૂરી પાડવાની જાગૃતિ માટે આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.

• Important Days In July 2026

આશા રાખું છુ કે નવેમ્બર મહિનાના મહત્વપૂર્ણ દિવસો વિશેની આ માહિતી તમને ચોક્કસથી પસંદ આવી હશે. હવે પરીક્ષાની સરસ તૈયારી કરો અને સફળ થાઓ.